Tác dụng phụ của việc điều trị ung thư gồm những gì?

Bệnh nhân trong giai đoạn điều trị ung thư đã trải qua nhiều mệt mỏi và đau đớn. Một điều không thể tránh khỏi là nhiều người sẽ phải chung sống và chịu đựng với các tác dụng phụ sau khi điều trị liên tục kéo dài. Việc nhận biết và khắc phục các tác dụng phụ của việc điều trị ung thư này vô cùng quan trọng, giúp cải thiện – phục hồi sức khỏe cho bệnh nhân ung thư. Phát hiện càng sớm , khả năng xử lý hiệu quả càng cao. 

Tác dụng phụ tùy thuộc vào vị trí và phương pháp điều trị

Các bệnh nhân ung thư đến các vùng mô mềm, ung thư xương hoặc nội tạng như: ung thư vú, ung thư trực tràng, ung thư gan, ung thư cổ tử cung, ung thư tiền liệt tuyến… điều trị theo phương pháp phẫu thuật sẽ chịu tác dụng phụ cảm giác đau kéo dài vì phải tháo chỉ, cắt bỏ một phần của một bộ phận cơ thể.

Ngoài ra còn các biến chứng sau đó như: chảy máu, tổn thương dây thần kinh, hạ canxi huyết, dò mối nối thực quản – dạ dày, thiếu máu sắt, suy thận… 

  • Các bệnh nhân ung thư điều trị bằng phương pháp trị xạ đơn thuần hoặc hóa trị kết hợp phẫu thuật sẽ chịu tác dụng phụ nhiều liên quan trực tiếp tới tế bào, tủy xương của cơ thể. Do phương pháp hóa trị trong điều trị ung thư là phương pháp sử dụng thuốc hóa học gây độc và tiêu diệt tế bào ung thư. Điều này sẽ dẫn đến các tác dụng phụ thường thấy như rụng tóc sớm do việc ngừng phát triển của các nang lông, nôn, đầy bụng, khó tiêu do giảm tiết dịch hệ tiêu hóa.. 
  • Phụ nữ hoặc nam giới khi phẫu thuật điều trị các bệnh ung thư quanh khu vực xương chậu có thể gây vô sinh. 

Ngoài tác dụng phụ của việc điều trị ung thư tác động trực tiếp tại các bộ phận điều trị, bệnh nhân ung thư còn mắc một số tác dụng phụ khác kéo dài gây ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sức khỏe về sau.

Top 9 tác dụng phụ của việc điều trị ung thư hay gặp

tác dụng phụ của việc điều trị ung thư

Làm tăng huyết áp

Tăng huyết áp hay còn gọi là huyết áp cao là hiện tượng áp suất của máu lên thành mạch quá lớn. Đây là một bệnh riêng biệt hoặc là bệnh xảy đến cùng bệnh suy tim, sung huyết… Tăng huyết áp nếu không được theo dõi cẩn thận và điều chỉnh phù hợp có thể dẫn đến các bệnh như tai biến nhẹ hoặc nặng, chảy máu nội tạng, đứt mạch máu não… rất nguy hiểm đôi khi dẫn tới tử vong. 

Khi điều trị ung thư, một số thuốc giúp ức chế tế bào ung thư nhưng cũng làm tăng huyết áp như: 

  • Bevacizumab (Avastin, Mvasi)[1]
  • Sorafenib (Nexavar)
  • Sunitinib (Kinh) 

Việc theo dõi và điều chỉnh huyết áp sau khi điều trị ung thư cũng vô cùng quan trọng. Bệnh nhân ung thư nên đi kiểm tra huyết áp thường xuyên và theo dõi huyết áp hàng ngày. Điều chỉnh tăng huyết áp bằng cách giảm căng thẳng, vận động nhẹ, ăn ít muối, sử dụng thuốc hạ huyết áp phù hợp, ăn uống lành mạnh nhiều rau xanh – ít chất béo. Khi thấy tình trạng nóng cơ thể, chóng mặt.. cần nghỉ ngơi tại nơi thoáng mát. 

Ảnh hưởng không tốt tới tim mạch và phổi

Việc hóa trị trong điều trị ung thư có tác động không nhỏ và có ảnh hưởng không tốt với tim mạch và phổi, đặc biệt là các bệnh nhân điều trị ung thư vùng ngực như ung thư phổi, ung thư vú… 

Các biến chứng và tác dụng phụ của việc điều trị ung thư liên quan đến tim mạch như: rối loạn nhịp tim, tim đập nhanh, sung huyết dẫn tới nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ… Phổi sau khi hóa trị có nguy cơ viêm phổi, triệu chứng khó thở, niêm mạc phổi dày lên. 

Các bệnh nhân ung thư dính tác dụng phụ lên tim hoặc phổi thường không có dấu hiệu rõ rệt. Thường sẽ thấy mệt mỏi, chóng mặt, khó thở, đau tức ngực, ngất… Việc theo dõi tim mạch cũng cần được quan tâm để có những biện pháp can thiệp phù hợp và kịp thời. 

Gây ra nhiều vấn đề về hệ thống nội tiết

Việc điều trị ung thư gây ra nhiều vấn đề về hệ thống nội tiết sau khi điều trị. Đây cũng là một trong những tác dụng phụ kéo dài sau quá trình điều trị và chăm sóc. Hệ thống nội tiết bao gồm các cơ quan sản xuất hormon, trứng, tinh trùng… Điều này ảnh hưởng tới cả bệnh nhân nam giới và nữ giới. 

Ở nữ giới sẽ có nguy cơ rối loạn nội tiết và xuất hiện các triệu chứng tiền mãn kinh sớm như thay đổi cảm xúc, giảm ham muốn tình dục, nhiệt độ cơ thể tăng cao, kinh nguyệt không đều, bàng quang kiểm soát kém, loãng xương… phụ nữ sau 40 tuổi khi điều trị xong sẽ thường không còn thấy chu kỳ kinh nguyệt.

Ở nam giới khi điều trị các ung thư liên quan đến vùng xương chậu thường gặp nhất là ung thư tiền liệt tuyến cũng sẽ có các dấu hiệu tương tự và có nguy cơ vô sinh cao. 

Ngoài ra, các bệnh ung thư cần điều trị phần đầu và cổ cũng có thể gây ra các tác dụng muộn liên quan đến tuyến giáp. Các bệnh nhân cần bình tĩnh để tìm hiểu vấn đề và kiểm tra thường xuyên để đưa ra những phương pháp điều trị phù hợp với bản thân và từng giai đoạn. Việc bổ sung nội tiết tố qua đường ăn uống cũng giúp việc khắc phục các triệu chứng hiệu quả hơn. 

Hệ thống thần kinh bị tác động 

Hệ thống thần kinh bị tác động cũng là một tác dụng phụ cần chú ý sau điều trị ung thư. Hệ thống thần kinh là hệ thống quan trọng, khi chúng bị ảnh hưởng dẫn đến việc tiếp nhận và xử lý thông tin kém hiệu quả hơn bình thường. 

Việc hóa trị trực tiếp lên vùng não hoặc tác động đến tủy xương có thể dẫn tới các triệu chứng như: 

  • Giảm thính lực, thị lực do điều trị bằng xạ trị kéo dài 
  • Tăng nguy cơ đứt mạch máu não, đột quỵ do hóa trị trực tiếp lên não thường xuyên
  • Gây đau nhức, tổn thương các dây thần kinh ngoại biên, vỏ não , bán cầu não và toàn bộ phần đầu của bệnh nhân. 

Bệnh nhân ung thư sau khi điều trị nên kiểm tra thường xuyên các triệu chứng này. 

Xương, khớp và mô mềm bị ảnh hưởng xấu

Các bệnh ung thư về xương, khớp, mô mềm sẽ bị ảnh hưởng xấu và chịu tác dụng phụ của việc điều trị ung thư kéo dài sau khi điều trị. Các bệnh thường xuất hiện như: loãng xương, giảm canxi huyết, đau nhức xương khớp, mỏi cơ… Các bệnh nhân vận động nhiều có thể tăng nguy cơ mắc các triệu chứng này hơn các bệnh nhân bình thường. 

Để khắc phục tình trạng này, bệnh nhân ung thư trong quá trình chăm sóc có thể:

  • Massage trị liệu giảm đau nhức cơ xương, cải thiện sức khỏe.
  • Bổ sung canxi, các chất dinh dưỡng, tăng cơ qua bữa ăn hàng ngày hoặc sử dụng các thực phẩm chức năng bổ trợ. 
  • Vận động nhẹ nhàng, lưu thông huyết mạch.
  • Hạn chế sử dụng các chất kích thích có tác dụng không tốt cho cơ thể như thuốc lá, rượu, bia… 

Răng miệng, thị lực suy giảm

thị lực suy giảm

Các bệnh nhân ung thư sau khi điều trị đều công nhận việc răng miệng và thị lực suy giảm. Điều này là do việc hóa trị gây ảnh hưởng tới hệ thống thần kinh và suy giảm canxi gây nên. Sau khi điều trị ung thư, tình trạng răng miệng và thị lực thường gặp các vấn đề như: 

  • Giảm men răng dẫn đến răng ố vàng, mất thẩm mỹ
  • Giảm chất lượng canxi và ảnh hưởng tủy sống trong răng khiến răng giảm độ chắc, nguy cơ rụng răng sớm tăng cao.
  • Nướu răng cũng bị ảnh hưởng, bài tiết nước bọt kém gây khô miệng
  • Suy giảm thị lực, tăng nguy cơ các bệnh về mắt như sung huyết, đục thủy tinh thể…

Bệnh nhân cần theo dõi thường xuyên tại bệnh viện hoặc phòng khám nhãn khoa, nha khoa để được tư vấn các phương pháp điều trị hợp lý. Ngày nay, công nghệ hiện đại phát triển việc điều trị cũng trở nên dễ dàng hơn như việc thay tinh thể trong mắt, bổ sung canxi thường xuyên, bổ sung vitamin A cho mắt sáng-khỏe,… 

Khi biết được nguyên nhân cũng như nguy cơ phát triển thì có thể phòng tránh và xử lý tác dụng phụ sau ung thư dễ dàng hơn. 

Điều trị ung thư gặp một số ảnh hưởng về tiêu hóa

Hệ tiêu hóa là một phần vô cùng quan trọng, việc điều trị ung thư có thể gặp một số ảnh hưởng cho bộ phận tiêu hóa. Việc theo dõi và xử lý giúp quá trình điều trị và chăm sóc cũng nhanh hơn, phục hồi sức khỏe tốt hơn. 

Hệ tiêu hóa thường gặp các triệu chứng trong và sau khi điều trị ung thư như: 

Rối loạn điện giải, rối loạn nhu động ruột, bất thường trong bài tiết đường ruột

  • Hấp thu kém các chất dinh dưỡng khi nạp vào cơ thể dẫn đến thiếu chất, giảm đề kháng
  • Các bệnh nhân hóa trị có thể bị viêm loét miệng, thực quản, tiêu chảy và nôn
  • Tăng nguy cơ mắc các bệnh bài tiết: táo bón, tiêu chảy, phân mỡ…
  • Đau miệng, khô miệng, giảm cảm giác ngon trong ăn uống hàng ngày
  • Rối loạn vị giác, mất vị giác tạm thời.

Các triệu chứng này có thể khắc phục bằng cách ăn thức ăn mềm, nhiều chất xơ giúp giảm táo bón; chia nhỏ bữa ăn thành nhiều lần trong ngày; tăng cường bổ sung vitamin C qua trái cây giúp kích thích vị giác và bài tiết nước bọt nhiều hơn, bù điện giải qua đường uống hoặc truyền nước, bổ sung nhiều món ăn yêu thích cho bệnh nhân…

Suy giảm về tinh thần, cảm xúc

suy giảm tinh thần cảm xúc

Điều trị ung thư là cả một quá trình cần nhiều nỗ lực từ bệnh nhân và sự quan tâm của người thân gia đình. Việc biết và chấp nhận mình mắc phải ung thư đã là điều nhiều người khó làm được, đấu tranh và giành sự sống cho bản thân mình cũng cần rất nhiều ý chí. Vậy nên không tránh khỏi việc suy giảm về tinh thần và cảm xúc của bệnh nhân sau khi điều trị. 

Bệnh nhân ung thư sẽ trải qua nhiều cảm xúc khác nhau: vui, buồn, cảm thấy có lỗi, tự ti về ngoại hình, buông xuôi bản thân, thấy mình không còn hữu ích….

Việc quan tâm, chia sẻ, tâm sự và động viên bệnh nhân cũng vô cùng quan trọng. Đó là liều thuốc tinh thần giúp bệnh nhân mạnh mẽ hơn. Bệnh nhân ung thư có thể suy nghĩ tích cực qua các hoạt động hàng ngày, hít thở không khí trong lành, thư giãn, vận động nhẹ nhàng mỗi ngày, suy nghĩ tích cực, lạc quan…

Kết hợp tinh thần tốt để chuẩn bị cơ thể tốt cũng giúp việc điều trị diễn ra nhanh chóng hiệu quả hơn. 

Có nguy cơ mắc ung thư thứ phát cao

Ung thư thứ phát là nguy cơ mắc một bệnh ung thư khác trên cùng một bệnh nhân. Ung thư phát triển dưới dạng tế bào nên việc mắc ung thư thứ phát cao cũng là tác dụng phụ có thể xảy đến sau khi điều trị. 

Việc điều trị bằng hóa trị và xạ trị gây ảnh hưởng trực tiếp lên tủy xương và máu nên có thể có tác dụng phụ như rối loạn tế bào máu dẫn tới các bệnh về tủy xương, ung thư máu…

Trên đây là 9 tác dụng phụ của việc điều trị ung thư phổ biến nhất. Phát hiện sớm để tìm ra phương pháp hỗ trợ phù hợp giúp phục hồi sức khỏe và tinh thần cho bệnh nhân là điều vô cùng quan trọng. Hi vọng với bài viết trên, các bạn đã có thêm nhiều thông tin hữu ích để có thể chăm sóc tốt và khỏe mạnh nhanh hơn! Và đừng quên theo dõi CHEK để cập nhật thông tin mới nhất hàng ngày bạn nhé!.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *